Nowy raport GOLD 2026 istotnie rozszerza informacje dotyczące współchorobowości w POChP. U pacjentów z POChP wielochorobowość jest powszechna. Niektóre z chorób współistniejących mogą pojawiać się niezależnie od choroby głównej, ale wiele z nich jest ze sobą związanych przyczynowo ze względu na wspólne szlaki patofizjologiczne lub czynniki ryzyka. Do najczęstszych schorzeń współtowarzyszących należą nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, migotanie przedsionków, rak płuca, depresja, rozstrzenie oskrzeli, choroba refluksowa przełyku, otyłość czy zespół kruchości. Choroby współwystępujące utrudniają leczenie POChP i mają znaczący wpływ na rokowanie. Z drugiej strony, POChP jest jedną z najważniejszych chorób w tym zestawieniu i wywiera znaczący, negatywny wpływ na inne schorzenia. Dla przykładu, POChP zwiększa ryzyko zgonu u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca czy chorobą niedokrwienną serca. [1]
Choroby sercowo - naczyniowe stanowią główny obszar współchorobowości w POChP. Szczególną uwagę zwraca się na nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca, niewydolność serca czy arytmie. Europejskie Towarzystwo Kadiologiczne zaleca aktywne badanie czynników sercowo-naczyniowych u wszystkich pacjentów z POChP. [1] Zachęcamy do lektury naszych pozostałych artykułów dotyczących chorób sercowo - naczyniowych. Link do jednego z nich znajduje się po kliknięciu tutaj.
Znaczący obszar schorzeń współwystępujących w POChP stanowią choroby układu oddechowego, w tym przede wszystkim rak płuca, astma, gruźlica, rozstrzenie oskrzeli czy obturacyjny bezdech senny. Istnieje istotny związek pomiędzy POChP, a rakiem płuca. Oprócz ekspozycji na dym tytoniowy, za istotne czynniki ryzyka podkreśla się również predyspozycje genetyczne, przewlekły stan zapalny, ale również nieprawidłowe mechanizmy regeneracji płuc obecne w POChP. POChP jest niezależnym czynnikiem ryzyka raka płuca u osób nigdy niepalących, narażonych na czynniki takie jak bierne palenie, zanieczyszczenia powietrza czy historia raka płuca w rodzinie. Bardzo istotne jest więc wczesne wykrywanie np. poprzez kwalifikację według kryteriów przesiewowych dla grup wysokiego ryzyka czy niskodawkową tomografię komputerową. Współistniejący rak płuca pogarsza rokowanie POChP, zwłaszcza po hospitalizacji z powodu zaostrzenia i przyczynia się do wyższych wskaźników śmiertelności. [1]
Raport GOLD 2026 zwraca również uwagę na pacjentów z chorobami metabolicznymi, w tym cukrzycą typu 2, otyłością czy stłuszczeniem wątroby. Współwystępowanie cukrzycy typu 2 i POChP dotyczy około 20% pacjentów z POChP, i przekłada się na komplikacje w leczeniu obu schorzeń. Przykładowo stosowanie dGKS w zaostrzeniach POChP może prowadzić do pogorszenia hiperglikemii, prowadząc do ryzyka przedłużenia zaostrzenia. W tej populacji szczególnie ważne jest kontrolowanie poziomu glukozy i hemoglobiny glikowanej. W kontekście terapii należy dołożyć starań, by nie wykorzystywać dGKS, co jest kolejnym argumentem podkreślającym znaczenie redukcji ryzyka zaostrzeń POChP. W razie konieczności zastosowania dGKS u pacjentów z POChP i współistniejącą cukrzycą, należy je wprowadzić w możliwie najniższej dawce, przez jak najkrótszy czas. Warto wspomnieć również, że otyłość, także wpływa na pogorszenie rokowania u pacjentów z POChP. Wiąże się ona bowiem ze zwiększonym ograniczeniem przepływu powietrza, wyższym nasileniem duszności i zwiększonym ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych. Bardzo otyli pacjenci są narażeni na dekompensację czy mogą wymagać wprowadzenia wentylacji nieinwazyjnej lub mechanicznej. Bardzo ważna jest więc optymalizacja masy ciała, zdrowy styl życia i regularna aktywność fizyczna. [1]
Zaburzenia psychiczne to ważne i często niedodiagnozowane choroby współwystępujące u pacjentów z POChP. Należą do nich depresja, lęk, psychoza (w tym schizofrenia) czy zaburzenia poznawcze. Choroby psychiczne są związane ze zwiększona częstością rehospitalizacji u pacjentów z POChP oraz są ważnymi czynnikami ryzyka wcześniejszego zgonu. Współwystępujące choroby psychiczne u pacjentów z POChP są często związane z mniejszą ciągłością opieki czy rzadszym otrzymywaniem terapii zgodnej z wytycznymi. Szczególną uwagę zwraca się na potencjalnie korzystny wpływ rehabilitacji oddechowej ze względu na skuteczność aktywności fizycznej w terapii depresji. [1]
Leczenie chorób współistniejących należy prowadzić zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, a w związku z tym, że współchorobowość u pacjentów z POChP jest bardzo częsta, aby zminimalizować ryzyko gorszego rokowania czy niewykrycia chorób współistniejących, zaleca się aktywne poszukiwanie i rutynową ocenę każdego pacjenta z POChP.
Opracowane na podstawie GLOBAL STRATEGY FOR PREVENTION, DIAGNOSIS AND MANAGEMENT OF COPD: 2026 Report https://goldcopd.org/2026-gold-report-and-pocket-guide/ (Data dostępu: 19.02.2026 r.)
Zarówno w celu wstępnej oceny, jak i regularnego monitorowania współchorobowości, GOLD zaleca szereg czynności i badań, w tym dokładny wywiad, przegląd leków, RTG lub CT klatki piersiowej, EKG, skany DXA, NT-proBNP, GFR, HbA1c i inne badania krwi oraz zatwierdzone kwestionariusze kontroli objawów i zdrowia psychicznego. Z uwagi na częstą obciążającą polipragmazję u tych pacjentów, leczenie powinno być możliwie uproszczone, w czym może pomóc holistyczne podejście do pacjentów z POChP.
