W stronę długoterminowej kontroli przewlekłego zapalenia zatok przynosowych z polipami nosa (PZZPzPN)

Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych z polipami nosa (PZZPzPN) pozostaje chorobą o istotnej, wciąż niezaspokojonej potrzebie terapeutycznej, szczególnie u pacjentów z postacią ciężką i niekontrolowaną. Utrzymujące się objawy, takie jak niedrożność nosa, upośledzenie lub utrata węchu, zaburzenia snu oraz przewlekłe zmęczenie, przekładają się bezpośrednio na istotne pogorszenie jakości życia, zwłaszcza w wymiarze psychospołecznym^1,2. Istotnym elementem obrazu choroby jest patofizjologia PZZPzPN, która w dużej mierze związana jest z mechanizmami zapalenia typu 2. Co istotne, ponad połowa pacjentów z PZZPzPN choruje również na astmę³, co podkreśla złożoność obrazu klinicznego i potrzebę bardziej kompleksowego podejścia terapeutycznego.

W codziennej praktyce klinicznej o ciężkości i braku kontroli choroby często świadczy konieczność wielokrotnego stosowania systemowych glikokortykosteroidów (sysGKS) lub wykonywania kolejnych zabiegów chirurgicznych. Osiągnięcie trwałej kontroli choroby nadal stanowi wyzwanie, ponieważ część pacjentów z PZZPzPN pozostaje objawowa pomimo leczenia standardowego⁴ i operacyjnego⁵. Jednocześnie kolejne kursy sysGKS wiążą się ze wzrostem ryzyka działań niepożądanych o charakterze ogólnoustrojowym, a ich długoterminowe stosowanie u pacjentów może prowadzić do istotnego obciążenia zdrowotnego, w tym powikłań metabolicznych, sercowo-naczyniowych, kostnych, a nawet neuropsychiatrycznych⁶.

W powyższym kontekście leki biologiczne otwierają nowe możliwości terapeutyczne, ponieważ oddziałują bezpośrednio na mechanizmy zapalenia typu 2. Szczególne miejsce zajmuje tezepelumab, który działa u szczytu kaskady zapalnej poprzez blokowanie TSLP – kluczowej alarminy inicjującej i podtrzymującej odpowiedź zapalną. Mechanizm działania tezepelumabu wykazuje szeroki zakres, a działając u źródła problemu obejmuje wpływ na wiele dalszych szlaków zapalnych zaangażowanych w patofizjologię choroby⁷. Istotnych danych dostarcza badanie WAYPOINT*, w którym wykazano zmniejszenie potrzeby operacji polipów nosa o 98% (HR:0,02; 95% CI: 0,00-0,09; p<0,001) oraz ograniczenie konieczności stosowania systemowych glikokortykosteroidów o 89% (HR:0,12; 95% CI: 0,04-0,27; p<0,001) w grupie pacjentów z PZZPzPN, przyjmujących tezepelumab⁸.

Uwzględnienie tezepelumabu, również w wytycznych EUFOREA⁹, u pacjentów z ciężkim, niekontrolowanym PZZPzPN stanowi ważny krok w stronę długoterminowego leczenia precyzyjnego. Terapia biologiczna, działająca u szczytu kaskady zapalnej, pozwala nie tylko ograniczyć wielkość polipów i poprawić kontrolę objawów, ale również zmniejszyć ekspozycję na sysGKS oraz zredukować potrzebę kolejnych interwencji chirurgicznych, co ma bezpośrednie przełożenie na wzrost jakości życia pacjentów.

p <0.001; Analiza kowariancji ANCOVA;  a Czas do pierwszego użycia sysGKS, zdefiniowano jako czas (dni) od momentu randomizacji do daty pierwszego użycia sysGKS, plus jeden;  b Czas do pierwszej decyzji dotyczącej chirurgicznego usunięcia polipów nosa, zdefiniowano jako czas (dni) od momentu randomizacji do daty decyzji, plus jeden; Krzywe Kaplan-Meier oszacowane w stosunku do 52 tygodnia terapii. Analiza przeprowadzona przy użyciu modelu hazardów proporcjonalnych Coxa
CI = przedział ufności; HR = współczynnik ryzyka; Q4W = co 4 tygodnie; RRR = względna redukcja ryzyka; sysGKS = glikokortykosteroid systemowy; W52 = tydzień 52.
Hopkins C et al. Presented at: European Rhinologic Society (ERhS); June 22-25, 2025; Budapest, Hungary. 2. Lipworth BJ et al. N Engl J Med. 2025;392:1178-1188.

PZZPzPN – przewlekłe zapalenie zatok przynosowych z polipami nosa (CRSwNP – chronic rhinosinusitis with nasal polyps); EUFOREA - European Forum for Research and Education in Allergy and Airway Diseases; sysGKS – systemowe glikokortykosteroidy; CI - przedział ufności; HR - współczynnik ryzyka

*WAYPOINT – wieloośrodkowe, randomizowane, prowadzone metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowane placebo badanie III fazy oceniające skuteczność i bezpieczeństwo tezepelumabu u dorosłych pacjentów z ciężkim, niekontrolowanym przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych z polipami nosa (PZZPzPN), pomimo stosowania standardowej terapii (kortykosteroidy donosowe ±wcześniejsza chirurgia zatok ± leczenie ogólnoustrojowe). Pacjenci n = 408, (Tezspire n=203; placebo n=205) otrzymywali tezepelumab 210 mg s.c. co 4 tygodnie lub placebo przez 52 tygodnie. Pierwszorzędowe punkty końcowe: Ocena całkowitego wyniku NPS (względem wartości wyjściowej) i średniej NCS (uzyskiwanej co dwa tygodnie) vs placebo w 52.tygodniu leczenia

 Na podstawie:

1.          Kohli P et al. Laryngoscope. 2017;127:309–320;

2.          Chung JH et al. Ann Otol Rhinol Laryngol. 2015;124:663–670;

3.          Chen S et al. Curr Med Res Opin. 2020;36(11):1897-1911;

4.          De Corso E et al. J Pers Med. 2022;12:897;

5.          Van der Veen J et al. Allergy. 2017;72:282–290;

6.          Hox V et al. Clin Transl Allergy. 2020 Jan 3;10:1;

7.          Aktualna Charakterystyka Produktu Leczniczego TEZSPIRE.

8.          Lipworth BJ, et al. WAYPOINT study. Tezepelumab in Adults with Severe Chronic Rhinosinusitis with Nasal Polyps. N Engl J Med. 2025 Mar 27;392(12):1178-1188. doi: 10.1056/NEJMoa2414482.

9.          EUFOREA, Biologics in upper and lower airway diseases in adults. Biologics pocket guide, 2026. https://www.euforea.org/pocket-guides/, data dostępu: lipiec 2026.